Sura ya 3A
Home Dibaji Yaliyomo Sura ya 1 Sura ya 2 Sura ya 3A Sura ya 3B Sura ya 3C Sura ya 4 Sura ya 5 Maana ya maneno Vifupisho Maswali Shukurani

 

Back to Hakikazi

Malengo, shughuli na Viashirio

Inasemekana kuwa “kama hujui uendako basi barabara yoyote itakufikisha”. Watu ambao hutekeleza mambo wanayoyataka wana mwelekeo sahihi wa kitu wanachotaka kufanya, watakifanya vipi, na hasa, jinsi watakavyofahamu kuwa wamefaulu.

Lile lililo kweli kwa mtu binafsi ndilo lililo kweli kwa jamii, katika nyanja mbalimbali na kwa serikali. Kama uko makini kutenda jambo basi lazima uwe wazi kuhusu malengo, shughuli na viashirio.

MALENGO Wazo lililo wazi kwa lile unalotaka kulifanya litakusaidia kuamua utalitekeleza kwa kiwango gani na muda wa kukamilika.
SHUGHULI Wazo lililo wazi kuhusu shughuli utakayotekeleza litakusaidia kuorodhesha hatua mbali mbali za kufuata
VIASHIRIO (DALILI) Wazo lililo wazi kuhusu utakachopima litakusaidia kujua shughuli zinazotekelezwa zinafikia lengo au kuvuka.

Sehemu hii inaorodhesha malengo, shughuli na viashirio ambavyo vimebainishwa kwa mawazo yanayoongoza katika Mkakati wa Kuondoa Umasikini (PRSP) ambazo ni:

bulletKupunguza umasikini wa mapato
bulletKuendeleza ubora wa maisha na ustawi wa jamii
bulletKupunguza madhara yanayoweza kuwapata watu masikini

Kwa ujumla njia ya kupunguza umasikini wa mapato ni kuziwezesha shughuli za kuzalisha mapato ya aina mbalimbali zistawi ili pawe na kazi nyingi zaidi na fedha nyingi ziwepo kwenye mzunguko. Njia ya kuendeleza ubora wa maisha na ustawi wa jamii ni kuhakikisha kuwa watu wote wanapata nafasi sawa ya kupata elimu, afya bora, maji salama na chakula bora. Njia ya kwanza ya kupunguza madhara ni kuainisha watu ambao wako katika hali mbaya na kugundua matakwa yao ni yapi na kuweka bayana malengo, shughuli na viashirio.

Kupunguza Umasikini wa Kipato

Kama nchi kwa ujumla ingekuwa tajiri zaidi basi panatakiwa pawe na umasikini mdogo. Kwa hiyo inabidi tuifanye nchi iwe tajiri zaidi na tuhakikishe kuwa utajiri huo unagawanywa sawasawa na kwa haki. Aidha, makundi ya watu dhaifu wanaoathirika na mabadiliko ya hali ya kiuchumi walindwe kwa utaratibu wa tofauti.

Mpango wa miaka mitatu ijayo ni kuongeza mapato zaidi kutokana na sekta za kilimo, na viwanda na huduma.

Mpango huu utawezekana kwa sababu ya mabadiliko yanayofanywa na serikali ya kuweka mazingira bora na uchumi imara.

Tukichukulia kuwa uchumi mpya unawafikia watu masikini zaidi basi tutakuwa tumepiga hatua ya kupunguza umasikini.

Malengo

  Hadi 2003 Hadi 2010
Kupunguza sehemu ya idadi ya watu fukara Toka 48-42% Toka 48-24%
Kupunguza idadi ya watu masikini wa vijijini Hadi kufikia 7.5% Toka 57-29%
Kupunguza idadi ya watu masikini wa chakula Hadi kufikia 3.5%   Toka 27-14%

Shughuli

Shughuli ambazo ziatapunguza umasikini wa mapato zinaelezwa katika kurasa zifuatazo:

bulletKukuza maendeleo vijijini na kukua kwa biashara ya nje
bulletKusaidia kukuza sekta binafsi
bulletKufanya kazi kwa ajili ya kuboresha na kutoa madaraka zaidi ya serikali
bulletKuhakikisha kuwa uchumi unaimarika

Viashirio

bullet Kupungua kwa umasikini wa chakula
bullet Kupungua kwa umasikini wa mahitaji muhimu
bullet Kupata na kumiliki vifaa kama redio, jokofu (friji), televisheni, n.k.
bullet Kupata na kutumia vifaa vya kisasa katika ujenzi wa nyumba.

Maendeleo Vijijini na Ukuaji wa Biashara ya nje

Tanzania ina historia ndefu ya maendeleo vijijini. Juhudi za mwanzo zilidhibitiwa na taifa na kusaidiwa na mfumo mzima wa serikali kwa wazalishaji wa vijijini. Baadaye juhudi zilitawaliwa na nguvu za soko huria, huku serikali ikijiondoa polepole. Njia iliyo bora zaidi haijaeleweka. Katika miaka mitatu ijayo Serikali itamwomba kila mmoja kufanya kazi kwa ushirikiano ili kutafuta ufumbuzi na kuendeleza Mbinu za Maendeleo Vijijini.

Watu masikini na wafanya biashara binafsi wataombwa kuwa mstari wa mbele katika kutafuta njia mpya za kufaa na madhubuti.

Malengo na Shughuli

bulletMikopo itatokana na kwa wanunuzi wa mazao, benki na vyama vya ushirika badala ya kutoka serikalini
bulletWakulima watajisimamia wenyewe katika makundi au vyama vya ushirika ili kurahisisha kupata mikopo toka katika taasisi za fedha
bulletWakulima watashirikishwa kufanya utafiti wa mazao na shughuli nyinginezo ili kuongeza wingi na ubora wa mazao
bulletWanunuzi binafsi wa mazao wataendelea kutumia mpango wa vocha na mipango mingine ili kurahisisha ununuzi wa mbolea na dawa za kuulia wadudu
bulletJamii zitajishighulisha zaidi katika ujenzi na ukarabati wa barabara za vijijini na kuendeleza kilimo cha umwagiliaji maji (panapowezekana kwa msaada wa serikali)

Serikali itajishughulisha tu na kutengeneza sera za kuwasaidia wananchi wa vijijini kwa kutekeleza yafuatayo:

bulletKushirikiana na mashirika yasiyo ya kiserikali, benki za ndani na Washirika wa Kimataifa katika kutoa mafunzo na mifumo mingine ya misaada kwa jumuiya na makundi kuhusu:
bulletUtaratibu wa stadi za uongozi na fedha
bulletKutengeneza na kukarabati barabara vijijini
bulletKuendeleza kilimo cha umwagiliaji
bulletKuweka mazingira yatakayoendeleza shughuli ndogo ndogo na za kati za biashara
bulletKuendeleza sekta isiyo rasmi
bulletkufanya utafiti unaotakiwa na kupanua huduma za mazao
bulletKuendeleza na kuboresha mazao ya kilimo hasa katika zao la korosho, pamba, kahawa n.k. kwa kutumia nguvu kazi iliyopo.
bulletKueleza mfumo wa uthibiti wa usafirishaji wa mazao ndani ya nchi na kati ya nchi na nchi
bulletKuhakikisha sheria ya ardhi inamsaidia kila mtu awe masikini au tajiri, mwanamke au mwanaume na kuhakikisha kuwa sheria nyingine zinazohusiana zinamwezesha mtu kuweka dhamana ya ardhi ili kupata mikopo.
bulletKuhakikisha kuna sehemu za nchi zilizo nyuma zinapata msaada wa ziada unaotakiwa.

panya-8.jpg (21026 bytes)

Serikali itasaidia mahali panapohusika katika kutoa mazungumzo endelevu, huduma za kilimo na kuwasaidia wawekezaji hodari. Malengo ya siku zijazo ni ongezeko la idadi na ubora wa mazao ya asili na ya sasa kwa ajili ya biashara ya nje.

Viashirio (dalili)

bulletKilomita nyingi za barabara zilizokarabatiwa
bulletOngezeko la thamani ya mazao ya kilimo
bulletUzalishaji wa msimu wa mazao ya chakula muhimu na mazao ya biashara

Uendelezaji wa Sekta Binafsi

Serikali imekuwa ikisaidia maendeleo ya biashara ya sekta binafsi tangu mwaka 1993 kwa kushughulika na:

bulletSheria ya uwekezaji Tanzania
bulletUbinafsishaji wa shughuli za biashara zilizomilikiwa na serikali
bulletUundaji wa Kituo cha Uwekezaji Tanzania(TIC)

Hata hivyo, licha ya viwanda vya madini na Utalii, mwitikio wa Wawekezaji binafsi bado haujawa mzuri.

Malengo na Shughuli

bulletKujenga upya uwezo wa kituo cha Uwekezaji Tanzania ili kutilia mkazo ukuzaji wa uwekezaji
bulletKuwasilisha sheria mpya za makampuni Bungeni
bulletKuanzisha mfumo wa mafaili unaotumia kompyuta kwa ajili ya Mahakama
bulletKuwarahisishia wafanyabiashara wa ndani na nje ya nchi kuwekeza katika Tanzania (pamoja na kulindwa kikamilifu)
bulletKufanya mabadiliko ambayo yatapunguza gharama ya huduma za umma ikiwa ni pamoja na umeme katika viwanda
bulletKutekeleza kwa haraka mabadiliko muhimu ya Mbinu za Kuzuia Rushwa Kitaifa

Serikali pia itabuni Mkakati wa kuendeleza Sekta Binafsi ifikapo kwa mwaka 2003. Hii itasaida:

bulletKuendeleza uratibu mzuri kati ya serikali na michango ya Wafadhili
bulletKuweka mazingira bora yanayoimarisha biashara kubwa, ndogo, ya kati na isiyo rasmi
bulletKubadili mfumo wa kodi

Utawala Bora

Serikali nzuri ni ile ambayo inaweza kutoa huduma bora kwa wananchi wake wote kwa wakati wote. Pia ina utaratibu mzuri ambao unaiwezesha kukusanya fedha na kuzitumia kwa uwazi kwa manufaa ya wananchi wote. Kwa sababu ya matumizi ya fedha kuwa wazi na dhahiri Serikali ya aina hiyo itakuwa inawatumikia watu.

Shabaha zilizotolewa katika Mkakati wa Kuondoa Umasikini (PRSP) ni:

bulletKuendeleza utendaji kazi wa serikali katika kutoa huduma za jamii
bulletKuendeleza njia ambazo zinawapa motisha watendaji ili kuboresha kazi

“Viongozi wazuri wanapoondoka katika nafasi zao watu husema, “tulifanya sisi wenyewe””.

[Tao te Ching]

bulletKupunguza “upotevu wa fedha” na kuwa na njia ya kuwaadhibu wafanyakazi wabadhirifu.

Malengo:

bulletMfumo wa Serikali ambao ni madhubuti na unaofaa unawapa watu madaraka ya kujiamulia maendeleo yao
bulletKupunguza rushwa
bulletKustawisha ubingwa na matumizi bora ya fedha katika mfumo wa serikali
bulletKuimarisha uwezo wa utendaji kazi serikalini
bulletKuimarisha uongozi wa bajeti katika ngazi ya juu na ngazi ya chini serikalini
bulletKuunganisha Mfumo wa Taarifa za Utawala wa Fedha (IFMS) ulioundwa katika wizara zote na Hazina ndogo. Fedha zote ambazo zinatolewa katika ngazi ya wizara ya Fedha na Hazina ndogo zitapitia katika Mfumo wa Taarifa za Uongozi wa Fedha (IFM) na mipango yote ya matumizi na malipo ya nyuma yatawekwa katika kumbukumbu

panya-9.jpg (17372 bytes)

Viashirio (Dalili) Shughuli
Imarisha uaminifu na udhahiri katika uhasibu Imarisha mfumo madhubuti zaidi wa utawala wa fedha, udhibiti wa malipo na matumizi, orodha ya vifaa na rasilimali na ripoti za ukaguzi
Bajeti zitayarishwe kwa wakati katika ngazi zote  
Sekta muhimu ya utendaji kazi iliyoendelezwa na kuboreshwa  
Mipango iliyoendelezwa na kukubaliwa dhidi ya rushwa katika Wizara za Kilimo na Ushirika, Elimu na Utamaduni, Afya na Maji, ikilenga katika mbinu dhidi ya Rushwa Kitaifa Fanya ukaguzi wa Mbinu za utekelezaji zilizokubaliwa na timiza mipango dhidi ya rushwa katika Wizara za Sheria, Ujenzi, Elimu na Utamaduni, Afya, Mambo ya ndani, Ofisi ya Mwanasheria Mkuu, na Mamlaka ya Mapato Tanzania
  Tangaza Zabuni za Serikali katika vyombo vya Habari
Yaruhusu mashirika mbalimbali kutoa huduma za jamii Timiza majukumu chini ya Programu ya Mageuzi ya Sekta za Umma Timiza majukumu chini ya Programu ya mageuzi ya Sekta za Umma
Mfumo wa Taarifa za Utawala wa Fedha (IFM) utumike katika kutengeneza bajeti ya serikali, uhasibu na mfumo wa maelezo ya Fedha kwa ajili ya matumizi ya kawaida

Bajeti ya maendeleo iliandaliwa kwa utaratibu wa GFS

Panua mfumo wa Taarifa za Utawala wa Fedha kwa wizara zote, idara na wakala wa serikali Dar es Salaam na Hazina ndogo katika mikoa yote ifikapo 2002

Uchumi Mkuu Imara

Wakati uchumi imara unapokua, upandaji wa gharama za maisha unakuwa mdogo na serikali inakuwa na mlingano wa mahesabu. Serikali ya Tanzania ina rekodi nzuri ya kupunguza upandaji wa gharama za maisha na malengo kwa miaka mitatu ijayo yatajiegemeza katika hii njia.

panya-10.jpg (14223 bytes)

Malengo na Shughuli

bulletHarakisha ukuaji wa uchumi (GDP) hadi asilimia 6
bulletUpandaji wa gharama za maisha ubakie asilimia 4
bulletWeka akiba ya serikali katika kiwango cha miezi 4 ya bidhaa zinazotoka nchi za nje na huduma
bulletWeka mahesabu katika hali ya usawa (ongezeko la matumizi liwe dogo)
bulletPanua wigo wa kodi (na zuia ukwepaji wa ulipaji kodi)
bulletImarisha utawala wa mfumo wa kodi
bulletEndeleza uwezo wa mameneja wa Fedha katika ngazi ya Taifa na mitaa

Viashirio (Dalili)

bulletUkuaji wa jumla wa uchumi wa Tanzania
bulletKiasi cha upandaji wa gharama za maisha
bulletJumla ya rasilimali ya akiba ya kimataifa
bulletMabadiliko katika kima cha mabadilishano ya fedha
bulletSazo la fedha katika uchumi
bulletUgawaji wa rasilimali – ugawaji halisi wa fedha kwa ajili ya elimu, afya ya jamii, maji, barabara za vijiji, kilimo na uzuiaji wa kuenea kwa Virusi vya UKIMWI/UKIMWI

Matendo yafuatayo ambayo baadhi yameelezwa katika sehemu zilizotangulia katika kijitabu hiki yatawezesha kuwa na hali imara ya uchumi

Viashirio (Dalili) Matendo
Ukuaji wa jumla wa Uchumi wa Tanzania Imarisha uthabiti wa uchumi
Panua vitega uchumi (vya asili na vya binadamu)
bulletImarisha barabara vijijini na huduma za miundo msingi (maji, umeme, mawasiliano n.k.)
bulletElimisha watu katika stadi zinazotakiwa na katika kazi na utoaji ushauri
Imarisha vitega uchumi vya uzalishaji
bulletEndeleza nyenzo za uchumi mdogo
bulletStawisha hali nzuri ya vitega uchumi ambayo inaendana na programu
bulletkukuza sekta binafsi na thabiti
bulletkupunguza gharama za uendeshaji biashara
bulletkuunda mfumo wa sheria ambao ni thabiti na unaofaa
Endeleza Mbinu za Sekta Binafsi ifikapo mwaka 2003
bulletHakikisha uratibu mzuri kati ya serikali na mashirika ya wafadhili
bulletHakikisha kuunda mazingira yanayowezesha biashara kubwa, ndogo na ya kati. Aidha kuwa na biashara isiyo rasmi
bulletUlipaji kodi – viwango na viwango vilivyo dhibitiwa
Ukuaji wa kilimo kwa asilimia 5 ifikapo 2003
bulletEndeleza upatikanaji wa matokeo ya tafiti za kilimo
bulletRahisisha upatikanaji wa mikopo kwa ajili ya kilimo
bulletKuza upatikanaji wa fedha za maendeleo vijijini, na biashara ya mazao na futa urasimi
bulletKuza biashara ya nje ya bidhaa za kilimo
bulletGawa ardhi ambayo inafaa kwa umwagiliaji kwa watu masikini
Uimarishaji wa barabara za vijijini
bulletOngeza mgao wa bajeti kwa ajili ya ukarabati na uimarishaji wa barabara za vijijini
bulletEndeleza na tumia teknolojia ya nguvukazi kwa ajili ya ukarabati na uimarishaji, na tumia makandarasi wa nchini
bulletImarisha uwezo wa kudhibiti ukarabati wa barabara ambazo zinajengwa na makandarasi
 

Back ] Home ] Next ]